Süt ve Süt Ürünlerinde Gıda Hileciliği Zirvede

Üniversite İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İşletme Bölümü öğretim üyeleri Prof. Dr. Ayşe Şahin, Doç. Dr. Arzu Seçer ve doktora öğrencisi Gizem Aydan'ın ortak çalışması, gıda güvenliği alanında dikkat çekici bulgular ortaya koydu. "Are We Confident with Our Food: Drivers Affecting Consumer’s Food Fraud Avoidance Behaviour for Milk and Dairy Products" başlıklı araştırma makalesi, süt ve süt ürünlerinin gıda hileciliğinde en riskli gruplar arasında yer aldığını gözler önüne serdi.

Q1 etki faktörlü British Food Journal dergisinde yayımlanan bu önemli makale, tüketicilerin süt ve süt ürünlerinde yapılan gıda hileciliğine yönelik bakış açılarını, farkındalıklarını ve bu durumdan kaçınma davranışlarını etkileyen faktörleri detaylıca inceledi. Çalışmanın temel amacı, tüketicilerin gıda hilelerine karşı bilinç düzeylerini artırmak ve sektör paydaşlarına (işletmeler, pazarlama yöneticileri, politika yapıcılar) değerli öneriler sunmak olarak belirlendi.

"Gıda Hileciliği: Ekonomik Kazanç İçin Bilinçli Yanıltma"

Konuyla ilgili bilgi veren Prof. Dr. Ayşe Şahin, gıda hileciliğini "ekonomik kazanç için gıdanın, gıda içeriklerinin veya gıda ambalajının kasıtlı olarak değiştirilmesi, ürünlerin yanlış ve yanıltıcı biçimde tanıtılması" olarak tanımladı. Şahin, kendi üniversiteleri bünyesinde gerçekleştirdikleri bu çalışmayla, tüketicilerin hileli süt ve süt ürünlerinden kaçınma davranışlarını etkileyen faktörleri modelleyerek ortaya koyduklarını belirtti. Bu model, tüketicilerin gıda hileciliğine yönelik algılarının, farkındalıklarının, tüketici değerlerinin ve bilgi paylaşımının, hileli ürünlerden kaçınma davranışları üzerindeki etkisini detaylandırıyor.

Bilgi Paylaşımının Önemi: Tüketici Bilinci İçin Kritik Rol

Makalenin yazarlarından Doç. Dr. Arzu Seçer, tüketiciler arasındaki bilgi paylaşımının, hem algılanan risk hem de gıda hileciliğinden kaçınma davranışı üzerinde doğrudan olumlu bir etkiye sahip olduğunu vurguladı. Seçer, "Tüketiciler sosyal çevrelerinden (arkadaşları, aileleri veya farklı referans grupları), resmi kaynaklardan (etiketler, şirketler ve yetkili kurumlar) ve medyadan (sosyal medya, TV, gazete ve radyo) daha fazla bilgi aldıklarında, gıda hileciliğine yönelik daha yüksek farkındalıkla satın alım yapmaktadır" açıklamasını yaptı. Bu noktada, doğru ve güvenilir bilgilerle toplumun bilinç düzeyinin yükseltilmesinin hayati önem taşıdığını ifade etti.

Bakanlık Verileriyle Desteklenen Tehlike: Süt Ürünleri İlk Sırada

Doktora öğrencisi Gizem Aydan ise dünya genelinde ve Türkiye'de sahtecilik faaliyetlerinin en yaygın olarak gerçekleştirildiği ürün grubunun süt ve süt ürünleri olduğunu pek çok çalışmanın doğruladığını belirtti. Aydan, Tarım ve Orman Bakanlığı'nın verilerine göre, yapılan denetimlerde hileli bulunan gıdalar arasında süt ve süt ürünlerinin %38 ile ilk sırada yer aldığını dile getirdi. Çalışmalarının, tüketicilerin gıda hileciliğiyle ilgili en çok bilgiyi büyük oranda sosyal medyadan, Tarım ve Orman Bakanlığı resmi kayıtlarından ve televizyondan edindiğini gösterdiğini ekledi.

Tüketiciler Gıda Hileciliğine Karşı Ne Yapmalı?

Öğretim üyeleri, gıda hileciliğine karşı tüketicilerin bireysel olarak alabileceği önlemleri de sıraladı:

• Evde Basit Testler Uygulamak (Görsel ve Duyusal Kontrol): Sütün kaynatıldığında üstünde kalın kaymak tabakası oluşmaması veya yoğurdun sulanması, ekşimemesi gibi durumlar, ürünün doğal olmayabileceğine işaret edebilir.
• Şüpheli Ürünleri Bildirmek: Tadında, kokusunda, görünümünde anormallik fark edilen ürünler Alo 174 Gıda Hattı veya CİMER aracılığıyla yetkili kurumlara bildirilmelidir. Bu, hem bireysel hem de toplumsal sağlık için büyük önem taşır.
• Ürünleri Güvenilir Yerlerden Almak, Fiyatlara Dikkat Etmek ve Etiketleri Okumak: Bilinçli tüketici olmanın temel adımlarıdır.
• Sertifikalı ve Onaylı Ürünleri Tercih Etmek: Güvenilirliğin önemli bir göstergesidir.